Koçum Benim’ Diyeceğiniz Koçu Bulma Yolunda!

Koçum Benim’in Tarihi Yolcuğu

Günlük yaşamda sıkça duyduğumuz “koçluk” kavramı, çoğumuzun zihninde 2000’lerin “Koçum Benim” dizisiyle canlanan sıcak bir sahne yaratır. O dönemlerde kulağımıza hoş gelen bu kelimenin aslında geçmişi çok daha eskiye dayanır. Peki koçluk bugün bildiğimiz anlamına nasıl kavuştu ve neden bu kadar önemli hale geldi?

İngilizce kelime olarak ‘coaching’ birini bir yerden bir yere götürme anlamına gelirken Koç (coach) ve danışan (coachee) kelimelerinden türeyen koçluk ise ilk kez 1830 yılında Oxford Üniversitesi'nde, bir öğrenciyi sınava tabi tutan öğretmen için kullanılmıştı. Bizim diziden hatırladığımız şimdilerde antrenör olarak isimlendirilen spor alanındaki koç kavramı ise ilk kez 1861’ de kullanıldı.

KOÇLUK YELPAZESİ

Daha çok eğitim ya da spor alanında yönlendirici olarak görev alan kişiler için koçluk kavramı, yıllar içerisinde değişime uğramaya, yelpazesini genişletmeye başladı. Koçluğun iç ve dış motivasyonları fazlasıyla önemsemesi sebebiyle bu alanda psikolojik bir değerlendirmeye de ihtiyaç duyduğunu varsayarak Sidney Üniversitesi, Ocak 2000 yılında dünyanın ilk koçluk psikolojisi çalışma ünitesini sundu. İleriki yıllarda koçluk psikolojisi için çeşitli akademik birlikler ve akademik dergiler kuruldu.

GELİŞİMİN HER ALANINDA

Türkiye’de koçluk, son 20 yılda önemli bir gelişim göstermiştir. Türkiye’de bu koçluk ilk Yaşam Koçluğu ile parlasa da son yıllarda Öğrenci Koçluğu, Kariyer Koçluğu başta olmak üzere spor, sahne sanatları (vokal koçluğu), oyunculuk (oyuncu koçluğu ve lehçe koçluğu), iş, eğitim, sağlık bakımı ve ilişki (örneğin, ilişki koçluğu) alanlarında da fazlasıyla dikkat çeker hale geldi.

PEKİ İNSANLAR NEDEN KOÇLUĞA İHTİYAÇ DUYAR?

Bu sorunun cevabını öğrencilikten başlayarak yaşamın tüm alanlarına yayarak anlatayım. Günümüzün dijitalleşen ortamlarında öğrencilerin odakları dağılırken daha fazla motivasyona ihtiyaç duyar hale geldi. Günümüzde öğrencilerden çok fazla şey bekler olduk. Her beceriye hakim olsun, sağlıklı olsun, öğrenci olsun, evlat olsun. Evet tabi ki her bunlar olsun ancak nasıl? İşte bu devrede koçlar devreye giriyor. Öğrenciyle beraber önce en büyük sorumluluğu olan öğrencilik üzerine yol haritası çiziyoruz. Öğrenci nerede, nereye varmak istiyor, gelişim için nelere ihtiyacı var ne kadar süresi var ne kadar uyuyor, bunlara enerji harcayabilmek için sağlıklı besleniyor mu? Koç, tüm bunları adım adım işliyor, öğrencinin hedefini belirlemesine yardımcı olup bu hedefe ulaşırken ihtiyaç duyduğu her alanda destek oluyor. Öğrencinin motivasyonu düştüğünde de koç, hedefini parlatarak nereye varmak istediğini hatırlatıyor. Şimdi bunu kariyer koçluğuna, oyuncuk, spor ve çeşitli tüm koçluklara uyarlayabiliriz. Tabi ki alanlara göre koçluk içerisinde uygulanan yöntemler, testler, takipler değişiklik gösterecektir.

YAŞAM KOÇU PSİKOLOG DEĞİLDİR

Yaşam koçluğundan gelişen koçluklarda herhangi bir sorun yokken yaşam koçluğu başlı başına tartışmalara neden olmuştur. En başta koçluğun psikolojik süreçlere önem verdiğini belirtsem de Yaşam Koçları hiçbir zaman psikolog olarak hareket etmemiştir. Eden varsa da oradan uzaklaşmanızda fayda vardır. Çünkü; yaşam koçluğunda yine kişinin hayattaki hedefi, kaynakları, sosyal çevresi, beslenme düzeni, hareket alanı gibi birçok alan takip edilir. Bu takip sürecinde koç, psikolojiden beslenir elbet ancak psikolog olarak tanı koyamaz, yönlendirme yapamaz. Yetkin bir koç, danışanın ( coachee/koçi) sorununu fark edip uygun bir psikoloğa yönlendirir ve süreci psikolog, koç ve koçi olarak yönetmeyi hedefler.

ÖZETLE

Bilimsel olarak beynimiz okuduklarının ya da öğrendiklerinin ilk ve son kısmını hatırlar. (Bu konuya gelecek yazıda ele alacağım.) Bu nedenle size anlattıklarımın hatırınızda kalması için şu şekilde özetleyelim;

• Koçluk kavramı, her ne kadar Türkiye’de 2000 yıllarında popülerleşse de dünya tarihinde 1830’da Oxford Üniversitesi’nde öğrenciye sınav için rehberlik eden öğretmeni tanımlamak için kullanılmış, spor alanındaki kullanımı ise 1861’e kadar dayanır.
• Başlangıçta eğitim ve spor alanlarında kullanılan koçluk, zamanla yelpazesini genişleterek motivasyon, gelişim ve psikolojiyle ilişkilendirilmiş; 2000 yılında Sidney Üniversitesi dünya çapında ilk koçluk psikolojisi birimini kurmuştur.
• Türkiye’de koçluk son 20 yılda hızla gelişmiş; yaşam koçluğundan başlayarak öğrenci koçluğu, kariyer koçluğu, spor, sahne sanatları, oyunculuk, eğitim, iş ve ilişki koçluğu gibi birçok alana yayılmıştır.
• İnsanlar koçluğa özellikle odaklanma, motivasyon ve hedef belirleme ihtiyaçları nedeniyle yönelir; koç, danışanın mevcut durumunu analiz ederek hedefe ulaşması için yol haritası çıkarır.
• Öğrenci koçluğunda uyku, beslenme, zaman yönetimi, hedef belirleme gibi çok yönlü faktörler değerlendirilir; benzer bir yaklaşım kariyer, spor, oyunculuk gibi farklı koçluk alanlarına da uyarlanır.
• Yaşam koçları psikolog değildir; psikolojik tanı koyamaz ve terapi yapamazlar. Yetkin bir koç, danışanın psikolojik desteğe ihtiyaç duyduğunu fark ettiğinde kişiyi uygun bir psikoloğa yönlendirir ve süreç gerektiğinde koç-psikolog iş birliğiyle yürütülür.